Tiếp cận lý thuyết dân tộc âm nhạc học trong nghiên cứu âm nhạc của người Dao Quần Chẹt ở tỉnh Phú Thọ

Tóm tắt: Trong đời sống văn hóa của người Dao Quần Chẹt ở tỉnh Phú Thọ, âm nhạc hiện diện trong nghi lễ tín ngưỡng và trong sinh hoạt thường nhật của cộng đồng. Tiếp cận từ lý thuyết dân tộc âm nhạc học, bài viết vận dụng mô hình của Merriam, Blacking, Nettl và Rice để phân tích âm nhạc như một thực hành văn hóa gắn với hành vi xã hội, hệ tư tưởng và không gian nghi lễ. Kết quả nghiên cứu cho thấy, trong các nghi lễ như Cấp sắc, Tết nhảy hay hình thức hát Páo Dung, âm nhạc giữ vai trò tổ chức, duy trì ký ức cộng đồng và biểu đạt thế giới quan tộc người. Bài viết góp phần làm rõ tính hữu hiệu trong tiếp cận dân tộc âm nhạc học khi nghiên cứu âm nhạc các tộc người thiểu số ở Việt Nam.

“Đất nước hôm nay”- một trường ca Việt Nam hiện đại

Trường ca “Đất nước hôm nay” của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung, MV ca nhạc do NSND Quốc Hưng, ca sĩ Thu Hằng cùng Hợp xướng Học viện Âm nhạc quốc gia Hà Nội thể hiện; nhạc sĩ Dương Đức Thụy phối khí, được xây dựng như một chỉnh thể nghệ thuật theo tư duy trường ca, đại hợp xướng thế tục hiện đại.

Ứng dụng công nghệ thông tin trong đổi mới phương pháp dạy học âm nhạc trong kỷ nguyên số

Tóm tắt: Trong lĩnh vực giáo dục, công nghệ thông tin đóng vai trò là công cụ đắc lực để đổi mới căn bản và toàn diện theo yêu cầu của chương trình Giáo dục phổ thông mới (2018). Nó không chỉ hỗ trợ quản lý hiệu quả mà còn thay đổi trực tiếp phương pháp dạy và học, cụ thể là: cá nhân hóa việc học, mở rộng tài nguyên học tập (học liệu số đa dạng, giáo dục mở), tăng cường tương tác giữa giáo viên và học sinh. Công nghệ thông tin giữ vai trò không thể thiếu trong công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện dạy học âm nhạc trong kỷ nguyên số. Sự tích hợp này không chỉ giúp khắc phục các hạn chế truyền thống mà còn định hình lại mô hình sư phạm, chuyển giáo viên thành người hướng dẫn và học sinh thành chủ thể chủ động, sáng tạo. Công nghệ thông tin sẽ tiếp tục là xu hướng chủ đạo trong giáo dục âm nhạc tương lai, đảm bảo môn Âm nhạc đạt được mục tiêu kép: phát triển năng lực cảm thụ thẩm mỹ và trang bị kỹ năng công nghệ cần thiết cho học sinh trong thế giới số hóa.

Chủ nghĩa ái quốc trong các tác phẩm opera thời kỳ đầu của Giuseppe Verdi

Tóm tắt: Giuseppe Verdi không chỉ là một thiên tài opera thế giới, mà còn là một nhân vật quan trọng của phong trào Risorgimento, người đã dùng âm nhạc để cổ vũ khát vọng thống nhất nước Ý. Trong các tác phẩm thời kỳ đầu của ông, chủ nghĩa ái quốc là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, phản ánh trong những nhân vật anh hùng và những bản hợp xướng hùng tráng kêu gọi tinh thần yêu nước. Sự tương đồng về lịch sử giữ nước, những giá trị nhân văn và tinh thần dân tộc sâu sắc trong opera Verdi có thể tạo nên sự đồng cảm mạnh mẽ với khán giả Việt Nam. Bài viết tập trung phân tích chủ nghĩa ái quốc trong 13 vở opera thời kỳ đầu của Verdi thông qua bối cảnh lịch sử, phân tích libretto, hợp xướng và các yếu tố âm nhạc - kịch nghệ. Nghiên cứu khẳng định vai trò của âm nhạc Verdi như một vũ khí tinh thần trong phong trào dân tộc Ý và giá trị lan tỏa của nó đối với văn hóa Việt Nam.

Vai trò và giá trị của hát ru Nam Bộ đối với sự phát triển của trẻ ngày nay

Tóm tắt: Hát ru là một thể loại dân ca truyền thống của Việt Nam, gắn liền với lời ru của mẹ, của bà, thể hiện tình yêu thương, sự chăm sóc và giáo dục con cái. Lời ru nhẹ nhàng, mộc mạc không chỉ giúp trẻ ngủ ngon mà còn gieo vào tâm hồn con trẻ những bài học về đạo lý, nhân nghĩa và lòng yêu quê hương. Riêng hát ru Nam Bộ mang âm hưởng đặc trưng của vùng sông nước - phóng khoáng, giản dị và chân thành. Lời ru thường kết hợp với tiếng võng đưa, nhịp chèo xuồng hay tiếng gió đồng quê, tạo nên cảm giác ấm áp và gần gũi. Qua những câu ru “Ầu ơ ví dầu”, “Gió đưa gió đẩy”, người Nam Bộ gửi gắm tình mẫu tử sâu sắc và tâm hồn hiền hậu, bao dung của con người miền Tây.

Nguyễn Khánh Ly làm liveshow đầu tiên sau 20 năm ca hát

Chiều 2/7 tại Hà Nội, TS, ca sĩ Nguyễn Khánh Ly giới thiệu liveshow “Khát vọng tình yêu”, đánh dấu 20 năm hoạt động nghệ thuật. Đêm nhạc sẽ diễn ra vào 20 giờ ngày 24/7 tại Trung tâm Nghệ thuật Âu Cơ, số 8 Huỳnh Thúc Kháng, Hà Nội.

Vai trò của dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh trong việc hình thành và phát triển ý thức thẩm mỹ

Tóm tắt: Trong tiến trình phát triển của văn hóa dân tộc Việt Nam, các loại hình nghệ thuật dân gian luôn giữ vai trò quan trọng trong việc lưu giữ và truyền tải những giá trị tinh thần tốt đẹp của cộng đồng. Trong đó, dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh là một di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu, mang đậm bản sắc vùng miền và có giá trị to lớn cả về nghệ thuật lẫn giáo dục. Việc UNESCO ghi danh dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (năm 2014) đã khẳng định vị thế và ý nghĩa của loại hình nghệ thuật này không chỉ trong phạm vi quốc gia mà còn trên bình diện quốc tế. Trong bối cảnh hiện nay, khi các giá trị văn hóa truyền thống đang đứng trước nhiều thách thức từ quá trình toàn cầu hóa và hiện đại hóa, việc nghiên cứu vai trò của dân ca ví, giặm trong giáo dục thẩm mỹ là cần thiết, góp phần định hướng bảo tồn và phát huy hiệu quả giá trị của di sản trong đời sống đương đại.

Đặc điểm lời ca trong ca khúc viết về Tây Nguyên cho giọng nữ cao

Tóm tắt: 13 ca khúc viết về Tây Nguyên cho giọng nữ cao trong hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc, là một bộ phận quan trọng trong nền âm nhạc mới Việt Nam. Lời ca là một phần không thể thiếu cùng với giai điệu âm nhạc để tạo nên diện mạo của một ca khúc. Tuy nhiên, đấy là cách nhìn cơ học từ hai bộ phận cấu thành, thực tế ngoài vai trò cấu trúc thiết yếu, lời của ca khúc còn chứa đựng nhiều nội dung, nhiều lớp cắt về văn hóa, lịch sử. Nội dung lời ca trong các ca khúc viết về Tây Nguyên không chỉ mang tính tự sự, trữ tình mà còn đậm chất sử thi, phản ánh sinh động các vấn đề về tình yêu quê hương, lòng biết ơn với Bác Hồ, ca ngợi anh hùng dân tộc, vẻ đẹp thiên nhiên - con người và âm hưởng chiến thắng... Việc thấu hiểu những lớp ý nghĩa này là yếu tố thiết yếu trong quá trình học thanh nhạc và biểu diễn chuyên nghiệp, bởi nó cho phép người hát truyền tải những cảm xúc chân thực và xác thực nhất đến người nghe thông qua ngôn ngữ tiếng hát.

Sơ lược về ca khúc Việt Nam từ năm 1975 đến nay

Tham luận tại Hội thảo Nhìn lại sự vận động, phát triển của văn học, nghệ thuật Việt Nam 50 năm sau ngày đất nước thống nhất (30/4/1975 - 30/4/2025) do Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật tổ chức tháng 6/2025.

Hát xoan làng An Thái và một số thay đổi trong môi trường diễn xướng mới

Tóm tắt: Hát xoan là một loại hình dân ca lễ nghi phong tục với tín ngưỡng thờ các Vua Hùng là các thần linh phù hộ cho dân làng mỗi khi mùa xuân sang, đem đến những điều tốt lành, ấm no, hạnh phúc. Với phạm vi nghiên cứu là làng xoan An Thái (Vân Phú, Phú Thọ), bài viết nêu lên các đặc điểm về lời ca và âm nhạc của hát xoan là một loại hình dân ca đặc sắc đang đứng trước sự thay đổi mạnh mẽ của bối cảnh xã hội mới, con người mới… Hát xoan làng An Thái cũng có những biến đổi về lời ca, âm nhạc và một số thay đổi của chúng trong môi trường diễn xướng mới để bảo tồn và phát triển hát xoan trước cuộc sống hiện nay

Sự phục hưng và phát triển nghệ thuật ca trù 50 năm sau ngày đất nước thống nhất: Thành tựu, thách thức và triển vọng phát triển bền vững

Nghệ thuật ca trù, một loại hình diễn xướng bác học độc đáo của Việt Nam, đã trải qua nhiều biến thiên trong lịch sử, từ thời kỳ hưng thịnh trong không gian văn hóa cung đình và dân gian, đến giai đoạn mai một do chiến tranh và thay đổi môi trường xã hội, và hiện nay đang từng bước được phục hưng và dần phát triển như một thành tố quan trọng trong nền văn hóa nghệ thuật nước nhà. Sự thay đổi trong nhận thức và chính sách văn hóa sau thống nhất đất nước năm 1975 đã mở ra những điều kiện quan trọng cho quá trình bảo tồn, phục dựng và phát huy giá trị ca trù trong các không gian mới, từ đó thúc đẩy sự lan tỏa và sáng tạo văn hóa dựa trên nền tảng di sản.