Sự bùng nổ của kỷ nguyên số đang làm thay đổi căn bản phương thức sáng tạo, sản xuất, phân phối và tiêu dùng các sản phẩm văn hóa. Từ những không gian vật lý truyền thống, văn hóa đang chuyển dịch mạnh mẽ lên môi trường không gian mạng. Trong bối cảnh đó, việc kiến tạo một hệ sinh thái số toàn diện không chỉ mở rộng không gian sáng tạo mà còn là động lực cốt lõi để phát triển lực lượng sản xuất văn hóa hiện đại. Định hướng từ Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa việt nam và Đề án “Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” đang đóng vai trò cốt lõi, định hình thể chế cho một nền kinh tế sáng tạo đầy tiềm năng.

Trong những năm gần đây, trang phục truyền thống ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong các video âm nhạc nghệ sĩ Việt, từ các dòng cổ phục thuộc thời kỳ phong kiến như triều Nguyễn, triều Lê cho đến trang phục đồng bào dân tộc thiểu số, Việc khai thác những chất liệu này không còn dừng lại ở vai trò thu hút sự chú ý, mà đã trở thành xu hướng nghệ thuật của một thế hệ nghệ sĩ trẻ muốn dung hòa giữa di sản văn hóa dân tộc và các xu thế hiện đại.

Trong tiến trình xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa và thành phố sáng tạo, nghệ thuật biểu diễn được xác định là một lĩnh vực có nhiều tiềm năng. Tuy nhiên, sân khấu Thủ đô vẫn chưa chuyển hóa đầy đủ những lợi thế về thiết chế, đội ngũ nghệ sĩ, di sản và thị trường công chúng thành năng lực phát triển tương xứng trong khi sân khấu có khả năng kết nối các nguồn lực văn hóa, sáng tạo trong môi trường đô thị.

Có những tác phẩm khi được đưa lên sân khấu, điều khó nhất không phải là kể lại câu chuyện mà là làm thế nào để giữ được tinh thần của nguyên tác. Với Quân khu Nam Đồng, khó khăn ấy càng rõ bởi phía sau câu chuyện về một khu tập thể quân đội ở Hà Nội là ký ức của cả một thế hệ, với rất nhiều nhân vật, rất nhiều số phận và những câu chuyện nhỏ đan xen nhau.

Hiện nay, chỉ cần vô thức lướt mạng xã hội hoặc ra ngoài đường, khả năng tiếp xúc với nội dung AI ít nhất là 70%. Chiếm đa phần trong số đó là những “rác phẩm AI” (AI Slop) - các video, hình ảnh, bản nhạc AI sơ sài, vô hồn, tạo ra với mục tiêu duy nhất là kích thích tương tác người dùng và quảng bá thương hiệu cá nhân. Đây chỉ là một trong số rất nhiều vấn đề báo động liên quan đến AI; tuy nhiên, vấn đề này sẽ được đề cập trong một bài khác.

Quá trình phát triển các sản phẩm và dịch vụ văn hóa trên không gian mạng ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, giới thiệu tinh hoa văn hóa ra thế giới. Để tạo hành lang pháp lý đồng bộ và định hướng chiến lược, Nghị định số 277/2026/ NĐ-CP của Chính phủ về hạ tầng văn hóa số không chỉ giải quyết các yêu cầu về mặt công nghệ mà còn đặt nền móng để các giá trị văn hóa, di sản, lịch sử Việt Nam được kết nối và khai thác hiệu quả trong môi trường số.

Nghị định số 287/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về tiền bản quyền trong các lĩnh vực: điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, nghệ thuật biểu diễn, báo chí và xuất bản (có hiệu lực từ ngày 1/9/2026) đánh dấu quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý về sở hữu trí tuệ trong các lĩnh vực sáng tạo. Qua đó, tạo động lực để các tác giả, nghệ sĩ, đơn vị nghệ thuật, báo chí, xuất bản yên tâm cống hiến, cho ra đời những tác phẩm có giá trị cao. Đồng thời, tháo gỡ những điểm nghẽn về cơ chế pháp lý, góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa.

Dù việc các nghệ sĩ đưa các yếu tố dân gian vào âm nhạc hiện đại không phải là hiện tượng mới, sự hiện diện của âm hưởng dân gian trước đây thường chỉ dừng lại ở phục trang minh họa hoặc một vài âm thanh bổ trợ. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, ngày càng có nhiều sản phẩm nhạc Việt đặt nhạc cụ cổ truyền làm nhân tố cốt lõi, kết hợp với các kỹ thuật phòng thu để đồng điệu với các hệ thống hòa âm của nhạc điện tử phương Tây.

Không chỉ “nở rộ”, trò chơi truyền hình (gameshow, truyền hình thực tế) đang được đầu tư theo hướng giải trí đa nền tảng khi mở rộng sang concert, nền tảng số, điện ảnh... Đằng sau cơ hội là những thách thức trong cuộc đua giữ chân khán giả của trò chơi truyền hình.

Mỗi mùa tuyển sinh của các trường nghệ thuật lại gợi lên một câu hỏi không mới, nhưng ngày càng trở nên cấp thiết: còn bao nhiêu người trẻ thật sự muốn đi theo sân khấu truyền thống? Với những chuyên ngành đặc thù như Chèo, Tuồng, Cải lương, múa Rối, nhạc công kịch hát dân tộc, câu chuyện tuyển sinh không chỉ là chuyện chỉ tiêu, điểm thi hay số lượng hồ sơ. Đó còn là tấm gương phản chiếu sức hấp dẫn xã hội của nghề sân khấu trong đời sống hôm nay.