Tóm tắt: Trong đời sống văn hóa của người Dao Quần Chẹt ở tỉnh Phú Thọ, âm nhạc hiện diện trong nghi lễ tín ngưỡng và trong sinh hoạt thường nhật của cộng đồng. Tiếp cận từ lý thuyết dân tộc âm nhạc học, bài viết vận dụng mô hình của Merriam, Blacking, Nettl và Rice để phân tích âm nhạc như một thực hành văn hóa gắn với hành vi xã hội, hệ tư tưởng và không gian nghi lễ. Kết quả nghiên cứu cho thấy, trong các nghi lễ như Cấp sắc, Tết nhảy hay hình thức hát Páo Dung, âm nhạc giữ vai trò tổ chức, duy trì ký ức cộng đồng và biểu đạt thế giới quan tộc người. Bài viết góp phần làm rõ tính hữu hiệu trong tiếp cận dân tộc âm nhạc học khi nghiên cứu âm nhạc các tộc người thiểu số ở Việt Nam.
Trường ca “Đất nước hôm nay” của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung, MV ca nhạc do NSND Quốc Hưng, ca sĩ Thu Hằng cùng Hợp xướng Học viện Âm nhạc quốc gia Hà Nội thể hiện; nhạc sĩ Dương Đức Thụy phối khí, được xây dựng như một chỉnh thể nghệ thuật theo tư duy trường ca, đại hợp xướng thế tục hiện đại.
Tóm tắt: Trong lĩnh vực giáo dục, công nghệ thông tin đóng vai trò là công cụ đắc lực để đổi mới căn bản và toàn diện theo yêu cầu của chương trình Giáo dục phổ thông mới (2018). Nó không chỉ hỗ trợ quản lý hiệu quả mà còn thay đổi trực tiếp phương pháp dạy và học, cụ thể là: cá nhân hóa việc học, mở rộng tài nguyên học tập (học liệu số đa dạng, giáo dục mở), tăng cường tương tác giữa giáo viên và học sinh. Công nghệ thông tin giữ vai trò không thể thiếu trong công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện dạy học âm nhạc trong kỷ nguyên số. Sự tích hợp này không chỉ giúp khắc phục các hạn chế truyền thống mà còn định hình lại mô hình sư phạm, chuyển giáo viên thành người hướng dẫn và học sinh thành chủ thể chủ động, sáng tạo. Công nghệ thông tin sẽ tiếp tục là xu hướng chủ đạo trong giáo dục âm nhạc tương lai, đảm bảo môn Âm nhạc đạt được mục tiêu kép: phát triển năng lực cảm thụ thẩm mỹ và trang bị kỹ năng công nghệ cần thiết cho học sinh trong thế giới số hóa.
Tóm tắt: Hát xoan là một loại hình dân ca lễ nghi phong tục với tín ngưỡng thờ các Vua Hùng là các thần linh phù hộ cho dân làng mỗi khi mùa xuân sang, đem đến những điều tốt lành, ấm no, hạnh phúc. Với phạm vi nghiên cứu là làng xoan An Thái (Vân Phú, Phú Thọ), bài viết nêu lên các đặc điểm về lời ca và âm nhạc của hát xoan là một loại hình dân ca đặc sắc đang đứng trước sự thay đổi mạnh mẽ của bối cảnh xã hội mới, con người mới… Hát xoan làng An Thái cũng có những biến đổi về lời ca, âm nhạc và một số thay đổi của chúng trong môi trường diễn xướng mới để bảo tồn và phát triển hát xoan trước cuộc sống hiện nay
Nghệ thuật ca trù, một loại hình diễn xướng bác học độc đáo của Việt Nam, đã trải qua nhiều biến thiên trong lịch sử, từ thời kỳ hưng thịnh trong không gian văn hóa cung đình và dân gian, đến giai đoạn mai một do chiến tranh và thay đổi môi trường xã hội, và hiện nay đang từng bước được phục hưng và dần phát triển như một thành tố quan trọng trong nền văn hóa nghệ thuật nước nhà. Sự thay đổi trong nhận thức và chính sách văn hóa sau thống nhất đất nước năm 1975 đã mở ra những điều kiện quan trọng cho quá trình bảo tồn, phục dựng và phát huy giá trị ca trù trong các không gian mới, từ đó thúc đẩy sự lan tỏa và sáng tạo văn hóa dựa trên nền tảng di sản.
Sự bùng nổ của công nghệ số đưa âm nhạc đến gần khán giả hơn bao giờ hết. Nhưng cũng chính tốc độ lan truyền mạnh mẽ ấy đang tạo ra những thách thức lớn với bản quyền - yếu tố sống còn để nuôi dưỡng sáng tạo, bảo vệ thành quả của nghệ sĩ và thúc đẩy công nghiệp âm nhạc nói riêng, công nghiệp văn hóa nói chung.
Tóm tắt: Khuynh hướng sử dụng hình thức hỗn hợp trong sáng tác âm nhạc là một tiến trình lịch sử gắn liền với nhu cầu đổi mới tư duy nghệ thuật qua từng thời kỳ. Trong nền âm nhạc thế giới, khuynh hướng này đánh dấu sự chuyển biến từ tính khuôn mẫu của thời kỳ Cổ điển sang sự tự do biểu đạt và khả năng kết hợp đa dạng giữa các hình thức, thể loại ở thời kỳ Lãng mạn và hiện đại. Khuynh hướng sáng tác này phản ánh nỗ lực vượt ra khỏi những giới hạn truyền thống trong việc khai thác chất liệu âm nhạc và phương pháp sáng tác, từ đó tạo nên những tác phẩm mới lạ, phong phú. Hòa nhập với xu hướng toàn cầu, các nhạc sĩ Việt Nam đã tiếp thu và vận dụng các khuynh hướng sáng tác hỗn hợp kết hợp với chất liệu dân tộc, khẳng định bản sắc sáng tạo và góp phần hiện đại hóa âm nhạc Việt Nam, hội nhập quốc tế.
Tóm tắt: Múa trong nghi lễ lên đồng (thuộc tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ) đóng vai trò then chốt trong cấu trúc nghi lễ và là một hiện tượng văn hóa, nghệ thuật có giá trị biểu đạt sâu sắc. Trên sân khấu múa chuyên nghiệp, múa đồng được các biên đạo kế thừa, chắt lọc ngôn ngữ động tác dân gian, kết hợp với âm nhạc (đương đại hoặc dân gian phối khí mới), cùng trang phục, đạo cụ và tổ chức sân khấu hiện đại. Các tác phẩm này vừa lưu giữ tinh thần văn hóa truyền thống vừa tạo nên hiệu ứng thẩm mỹ mới mẻ, đáp ứng công chúng đương đại. Bài viết phân tích ba tác phẩm tiêu biểu lấy cảm hứng trực tiếp từ tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ - Tứ phủ, ghi dấu ấn trong múa chuyên nghiệp Việt Nam: Hầu văn Xá thượng (NSND Chu Thúy Quỳnh), Hóa vàng (NSND Trần Ly Ly), Nam Phương Mẫu tế (Tấn Lộc). Đây là những sáng tạo nghệ thuật tái tạo tinh hoa truyền thống trong ngôn ngữ múa và bối cảnh sân khấu đương đại.
Tóm tắt: Ca Huế là một loại hình nghệ thuật trình diễn có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, kinh tế. Năm 2015, Nhà nước ra quyết định công nhận Ca Huế là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Từ lý thuyết vai trò xác định cộng đồng đã thể hiện tính tự chủ, chủ động tích cực, thực hành, trao truyền di sản trên cơ sở phối hợp với chủ thể nhà nước và các thành phần trong cộng đồng. Bài viết nêu ra các giải pháp nhằm nâng cao vai trò của cộng đồng trong bảo vệ và phát huy giá trị Ca Huế hướng tới một chương trình phát triển cộng đồng trong tương lai.
Tóm tắt: Bài viết phân tích, tổng hợp một số thành tựu về nghiên cứu âm nhạc truyền thống Việt Nam sau năm 1975, thông qua giới thiệu những công trình nghiên cứu âm nhạc truyền thống trước và sau Đổi mới (1986) của đất nước; những di sản thuộc âm nhạc truyền thống Việt Nam được UNESCO vinh danh; đồng thời, nêu những vấn đề đặt ra đối với việc nghiên cứu âm nhạc truyền thống trong bối cảnh hiện nay.
Khi nhắc đến "Tiến quân ca" – bản hùng ca bất tử, Quốc ca thiêng liêng của đất Việt, trong lòng mỗi người dân lại hiện lên hình ảnh cố nhạc sĩ Văn Cao – người đã gửi cả trái tim mình vào từng nốt nhạc. Con trai của ông – Nhà thơ, họa sĩ Văn Thao – xúc động và tự hào mỗi khi kể về sự ra đời của "Tiến quân ca", cũng như những ca khúc khác mà cha mình đã sáng tác trong những năm tháng lịch sử.